piątek, 3 kwietnia 2026

Zelenka na Wielki Tydzień

     Psalm 51 - Miserere mei, Deus secundum nagnam misericordiam Tuam - jeden z najbardziej przejmujących psalmów Dawida. Z dzieciństwa pamiętam, jak śpiewaliśmy często na początku każdej mszy:

Zmiłuj się nade mną, Boże, w łaskawości swojej,

i odnów we mnie moc ducha.

Obmyj mnie zupełnie z mojej winy

i oczyść mnie z grzechu mojego.... 

   Jan Dismas Zelenka skomponował muzykę do Psalmu 51 na liturgię wielkanocną, a właściwie Wielkiego Tygodnia. W naszej polskiej tradycji przyzwyczailiśmy się śpiewać i słuchać raczej pieśni pełnych bólu i rozpaczy: Ludu, mój ludu, Dobranoc, Głowo Święta itp. W porównaniu z nimi kompozycja Zelenki może wydać się zbyt... dynamiczna czy nawet skoczna. Zelenka posłużył się tutaj dużymi kontrastami i niemal brawurową konstrukcją. Ale czyż nie takie powinno być wołanie grzesznika o Boże miłosierdzie?

     Moja ulubiona kompozycja na Wielki Post i Wielki Tydzień: Jan Dismas Zelenka - Miserere c-moll ZWV 57.

Niestety, nie znalazłam tego w ulubionym wykonaniu Collegium 1704 i Collegium Vocale 1704 pod dyrygentem Vaclavem Luksem, a to są najlepsi na świecie specjaliści od Zelenki.  

Dlatego inne, najpierw taki początek, ta interpretacja jest zbliżona najbardziej do wykonania Collegium 1704, ale tylko kawałek znalazłam, sam początek


Tutaj całość, w innym wykonaniu, również dosyć dramatycznie dopracowanym

7 komentarzy:

  1. Dziękuję-z przyjemnością wysłuchałem w Wielki Piątek.

    Wesołego Alleluja!

    OdpowiedzUsuń
  2. Dziękuję i życzę radosnego przeżywania Świat Wielkiej Nocy Zmartwychwstania! Wesołego Alleluja!

    Czy byłeś jak zawsze w Wielki Czwartek w swojej ulubionej katedrze w Toronto, gdzie taka piękna dostojna procesja się odbywa?

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Widzę, że pamiętasz mój wpis o Wielkim Czwartku w 2025 roku!

      Jak najbardziej planowałem się tam wybrać — pewnie po raz trzydziesty. Już przed południem pojechałem samochodem, a potem metrem do samego serca Toronto. Spotkałem się z kolegą, który tam mieszka, poszliśmy na obiad, porozmawialiśmy i pożegnaliśmy się. Następnie miałem udać się do katedry, oddalonej zaledwie o jakieś ćwierć kilometra.

      Niestety, z pewnych niespodziewanych przyczyn zdecydowałem się wrócić do domu i całą, ponad dwuipółgodzinną mszę, celebrowaną przez kardynała Francisa Leo, obejrzałem na YouTube. Oczywiście śpiewał Chór Szkoły św. Michała i była również uroczysta procesja. Czasami życie płata takie nieoczekiwane i — niestety — rozczarowujące figle…Trzeba je po prostu zaakceptować.

      I jeszcze dwie ciekawostki.

      Tym razem w mszy uczestniczył biskup pomocniczy Ivan Philip Camilleri. Pochodzi z Malty, w Kanadzie ukończył studia handlowe, a następnie MBA i pracował w kilku znanych czołowych firmach w finansach. Dopiero w wieku 32 lat wstąpił do seminarium, a święcenia kapłańskie przyjął sześć lat później, w 2007 roku. Biskupem został w 2020 roku — jak widać, co się odwlecze, to nie uciecze.

      Podobnie obecny dyrektor jezuickiego ośrodka rekolekcyjnego „Manresa” w mieście Pickering graniczącego z Toronto, ks. Henk Van Meijel, SJ (oryginalnie z Holandii) wstąpił do zakonu dopiero około pięćdziesiątki — wychowawszy troje dzieci. A więc wiek nie zawsze stanowi aż tak dużą przeszkodę.

      Wesołego Alleluja!

      Usuń
    2. Czasem takie niespodzianki zmuszają do zmiany planów. Jest jednak pożytek ze współczesnej technologii, że możemy oglądać transmisje. Fajnie, że mogłeś oglądać.
      Ciekawe biografie przywołujesz, w pierwszych wiekach chrześcijaństwa zdarzały się częściej takie sytuacje wybierania drogi kapłańskiej czy zakonnej w późniejszym wieku. Dobrze, że i dzisiaj to możliwe.

      Usuń
  3. Świetny utwór na Wielki Piątek - dziękuję.
    Jan Zelenka, słyszałem czasem jego utwory w radio, ale chyba nigdy w sali koncertowej.
    Sprawdziłem dane - 4 lata młodszy od J.S. Bacha, zmarł 5 lat wcześniej.
    Co ciekawe to działał podobnie jak J.S. Bach w Lipsku, tyle że w katedrze katolickiej.
    To miało poważne znaczenie gdy królem Polski został wybrany August II Mocny. Jako król Polski przyjął religię katolicką i dzięki temu J. Zelenka trafił do orkiestry królewskiego dworu.
    Życzę radosnej Wielkanocy.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Przepraszam za pomyłkę - J.S. Bach działał w Lipsku a J. Zelenka w Dreźnie czyli bliżej królewskiego dworu.

      Usuń
    2. Wiem, wiem, domyśliłam się, o co Ci chodziło, powstał taki skrót myślowy: tak jak Bach większość utworów pisał w Lipsku do coniedzielnych nabożeństw, podobnie Zelenka komponował dla kościoła katolickiego w Dreźnie. Rozumiemy się :-)
      Biografię Zelenki poznałam, gdy po raz pierwszy usłyszałam jego utwory wykonywane właśnie przez Collegium 1704. Czesi zrobili ogromną robotę w celu spopularyzowania jego muzyki. Trzeba też przyznać, że Collegium 1704 gra rewelacyjnie, słyszałam ich na żywo kilka lat temu.

      Usuń