Władysław Żeleński (1837 - 1921) komponował utwory orkiestrowe, opery i pieśni. Do dziś w żelaznym repertuarze wykonawców znajdują się jego pieśni skomponowane do słów wybitnych polskich poetów: Kazimierza Przerwy - Tetmajera (A kiedy będziesz moją żoną), Zygmunta Krasińskiego (Elegia), Józefa Ignacego Kraszewskiego (Pieśń Jaruhy), Marii Konopnickiej (Na fujarce), Adama Mickiewicza (Te rozkwitłe ciche drzewa) i wielu innych. W dorobku kompozytora znajduje się między innymi Pieśń majowa do słów Mariana Gawalewicza. Zapis partytury z tekstem w języku polskim i niemieckim ukazał się ok. 1900 roku w wydawnictwie Gebethnera i Wolffa.
Utwór na chór i głosy solowe jest chyba rzadko wykonywany, bo nie udało mi się znaleźć nagrania. Dlatego niejako w zastępstwie do posłuchania kompozycja do wiersza Przerwy - Tetmajera Na Anioł Pański biją dzwony.
Władysław Żeleński... po raz pierwszy słyszę to nazwisko, toteż fajnie, że przybliżyłaś jego postać. Z pewnością istnieje wiele podobnych kompozytorów, których twórczością warto się zainteresować.
OdpowiedzUsuńWładysław Żeleński.... tym nazwiskiem otworzyłaś prawdziwy róg obfitości.
OdpowiedzUsuńNazwisko i niektóre utwory pamiętam ze szkolnych lat.
Uczęszczałem regularnie na koncerty Kieleckiej Orkiestry Symfonicznej a tam średnio 2 razy w roku występowała śpiewaczka - Maria Fołtyn, która miała w repertuarze wiele pieśni polskich kompozytorów - Żeleński, Moniuszko, Karłowicz.
Na marginesie wspomnę, że spopularyzowała ona polską muzykę na Kubie, wystawiła operę Halka w Hawanie.
To były czasy....
Wracam do Żeleńskiego...
Poprosiłem google o wskazówki i to była ciekawa droga.
Korzystałem z telefonu bez polskiej klawiatury więc gdy napisałem Zelen... to google pamiętało, że nie tak dawno temu pytałem o Zelenkę, na dodatek było to inspirowane Twoim wpisem.
Jedna litera dalej - Zelens... - i na ekran wkroczyła polityka - Włodymir Żełeński.
Zastanowiłem się - wiadomo, że ma on żydowskie korzenie, zajrzałem do wikipedii, ostatnie 3 generacje jego rodzina posługiwała się właśnie tym nazwiskiem.
A wcześniej?
W tym momencie przypomniały mi się Księgi Jakubowe - ruch frankistów, który pozwolił wielu Żydom uzyskać nazwiska polskiej szlachty i wynikające stąd przywileje.
Rodzina Władysława Żeleńskiego była od 1623 roku właścicielami dworu w Grodkowicach -- pozostawili po sobie piękny pałac ==> http://www.palac-zelenskich.pl/
Ale nie wszystko układało się tak pięknie. W 1846 r, podczas rzezi galicyjskiej, zbuntowani chłopi zamordowali ojca Władysława, rodzina przeprowadziła się do Krakowa.
Jednak potem mamy niekończący się ciąg osiągnięć kulturalnych tej rodziny. Tu wspomnę tylko Tadeusza Boya Żeleńskiego - środkowego syna Władysława.
Doprawdy , łza się w oku kręci, że też nie znalazł się nikt chętny aby opisać to w ciekawy sposób??? :(
Lechu, dziękuję za ciekawy komentarz!
UsuńW PRL przez pewien czas należałem do Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Iberyjskiej (przemianowanego później na Polska–Ameryka Łacińska) i starałem się uczestniczyć we wszystkich prezentacjach oraz spotkaniach, które organizowano.
Pod koniec lat 70. lub na początku 80. oglądałem w telewizji krótki reportaż o kubańskiej śpiewaczce operowej, w którym występowała również Maria Fołtyn, pełniąca rolę jej „instruktorki”. Kilka dni później udałem się do tego klubu na spotkanie właśnie z tą śpiewaczką — niestety, nie zapamiętałem jej nazwiska — i nawet siedziałem obok Marii Fołtyn. Twój komentarz wyjaśnił mi więc związek pomiędzy Fołtyn a kubańską artystką!
Muszę też dodać, że po przeczytaniu „Między tekstem a pieśnią” również od razu zajrzałem do Wikipedii, aby dowiedzieć się więcej o tym nieznanym mi wcześniej człowieku.
Zresztą Wikipedia od lat należy do najczęściej odwiedzanych przeze mnie stron internetowych — po obejrzeniu filmu potrafię spędzić tam nieraz ponad godzinę, czytając nie tylko o samym filmie, ale także o aktorach, reżyserze i innych osobach zaangażowanych w jego powstanie.
Jack, Lechu, tak pięknie sobie tutaj rozmawiacie, uzupełniając mój wpis, ze nie pozostaje mi nic do dodania :-)
OdpowiedzUsuń@Jack, obok Chopina, Moniuszki, Karłowicza, Żeleński należy do najczęściej wykonywanych kompozytorów polskiego repertuaru pieśniowego, ale rzeczywiście nie jest znany powszechnie, rzadko są nagrywane wykonania, nie ma takiej renomy jak wspomniani wyżej inni, trzeba natrafić na niego przy okazji jakiegoś koncertu. Tak też chyba i ja się o nim dowiedziałam, przy okazji, o ile dobrze pamiętam, chodziło o wystawienie jego opery "Goplana".
Twoje wspomnienie o spotkaniu z Marią Fołtyn rewelacyjne!
@Lech, masz bogate doświadczenie w słuchaniu muzyki, więc nie dziwne, że i Żeleńskiego znasz. Poszukiwania internetowe skręcają w dziwne strony, szukając nagrań Żeleńskiego również natrafiałam na przykład na linki do przemówień Zełenskiego. SI upraszcza pisownię nazwiska i wrzuca hurtem wszystko, co podobne.
Pomysł z biograficzną monografia o rodzie Żeleńskich świetny, trzeba czekać, może ktoś się znajdzie chętny i na tyle dociekliwy, ze to wszystko zbierze której w całość. Byłaby świetna i pasjonująca lektura, w której historia przeplata się z kulturą.
Dziękuję Wam obu za inspirującą dyskusję! :-)
Mam takie wspomnienie sprzed lat;
OdpowiedzUsuńNieżyjący już mąż mojej siostry byl absolwentem klasy fortepianu i kompozycji Konserwatorium Warszawskiego im Fryderyka Chopina. Jako student a potem młody twórca muzyczny grał często w moim domu rodzinnym na pianinie. Kiedyś zapytałam co akurat gra. Odpowiedział że utwór Władysława Zelenskiego. Oczywiście nie pamiętam jaki to był utwór no ale właśnie wtedy dowiedziałam się o istnieniu tego niewątpliwie wybitnego muzyka.
Twoje wspomnienie dowodzi, że Żeleński jest w repertuarze, tylko nie wszyscy mają okazję go posłuchać, wszystko zależy od możliwości i kontaktów. Obecnie działa wiele zespołów instrumentalnych i śpiewaczych, może i Żeleński będzie częściej wykonywany.
UsuńDla ścisłości dodam, że moje wspomnienie dotyczy drugiej połowy XX wieku. Jak jest w I połowie XXI wieku niestety nie wiem.
UsuńJasne, oczywiście, niemniej śledząc programy różnych koncertów i występów mam wrażenie, że muzyka polskich mniej znanych kompozytorów przeżywa renesans, dotyczy to twórców dawnych, barokowych, i bardziej współczesnych, właśnie z wieku XIX
UsuńPiękne są zarówno słowa jak i muzyka do wierszy Kazimierza Przerwy-Tetmajera.
OdpowiedzUsuńTo prawda, jest też na YouTube jeszcze inne nagranie tej pieśni w wykonaniu męskiego głosu, ale gorsza jakość techniczna i dlatego wybrałam to akurat.
UsuńWzruszająca pieśń...
OdpowiedzUsuńNie myślałam, że Tetmajer taki Boży wiersz napisał. Może nawet więcej takich...
Wł. Żeleński jest chyba ojcem Boya...
Pozdrawiam Cię Notario 🫶🏻
Dawno temu nawet uczyłam się tego wiersza na pamięć :-)
UsuńTak, był ojcem Boya. Zdolna rodzinka.